Bir Bebek Ne Hisseder




 

Bir bebeğin doğduğu anda ya da hemen sonrasında ne yaşadığını, bir şey hissedip hissetmediğini merak eder dururuz. Evet, doğduğu anda da hemen sonrasında da bebek bir şeyler yaşamaktadır ama bizim yaşadığımızdan farklı ve bizim yaşadığımıza çok benzer.

Uykudasınız. Yanınıza yaklaşıyorum ve elimdeki toplu iğneyi kolunuza batırıyorum. Uyanmıyorsunuz ama acıyı hisseden organizmanız yüzünüzü buruşturuyor, iğneyi biraz daha fazla batırdığımda yüz kaslarınız daha fazla kasılıyor, belki gözlerinizi de açıp ifadesizce bakıyorsunuz. Ben bana bakıyorsunuz sanıyorum ama bu göz açma sadece refleks bir tepki. İğneyi kolunuzdan çektiğimde yeniden dalıyorsunuz ve sabah hiçbir şey hatırlamıyorsunuz.

Peki ama bir bebek sadece böyle bir refleks tepkilerden “kuruluysa” nasıl öğreniyor? Şöyle başlayalım: İnsan canlısı bebeklik döneminde bizim bildiğimiz anlamda öğrenmez ama öğrenir. Başka bir deyişle farkında olarak bir öğrenmeden çok “ilişkisel” bir öğrenme “içinde”dir. Şimdi şöyle yapalım. Siz uykudayken her gece bir saat süreyle sabit zaman aralıklarıyla kolunuza iğneyi batıralım ve kolunuzun uykudayken iğneyle olan bu “ilişkisini”  dört ay sürdürelim. Yani vücudunuzun uykuda iğne batmasına bir haftada geliştireceği “alışma” tepkisinden çok işlemi dört ay sürdürerek bunun vücudunuzda bir “ilişki” boyutuna ulaşmasını sağlayalım. İzleyen iki ay içinde yaşayacağınız şöyle bir şey: Günün herhangi bir zamanında kolunuzun aynı noktasına bir iğne batmasıyla önce acı hissi yaşayacak ve kolunuzu refleks olarak çekeceksiniz, hemen sonra kendinizi hem kolunuzdaki bölgenin iğne acısına yabancı olmadığını hem de genel olarak böyle bir durumu çok tanıdık hissettiğinizi duyumsarken bulacaksınız.  Bu yaşantınız yaklaşık iki ay sürecek sonrasında sönecektir. Bir buçuk yıl sürmesini istersek işlemi siz uyurken on ay kadar sürdürmemiz gerekmektedir.

Bebek daha yedi aylıkken yavaş yavaş oluşmaya başlayan on sekiz aylıkken oldukça hız kazanan yirmi dört aylıkken yeni bir belleğin (dışa vuruk bellek) beyin kabuğunda gelişmesiyle görünür hale gelen ilişki farkındalığından farklı işleyen bir süreç (örtük bellek süreci) bebek daha doğduğunda işlemeye başlar.